Khô cá là món ăn được nhiều gia đình yêu thích, cá khô có mặt ở nhiều gia đình Việt, thậm chí, là món đặc sản ở các nhà hàng lớn. Cá khô thường được chế biến thủ công bằng cách ướp muối và phơi nắng. Tuy nhiên, đây là loại thực phẩm dễ bị kiến đục và do có mùi và không được bảo quản kỹ nên thu hút rất nhiều ruồi nhặng. Người tiêu dùng thường chỉ rửa qua loa và đem chiên hoặc nướng, không biết được mình đã vô tình nuốt 1 lượng chất độc vào người.

Theo tiết lộ của nhiều tiểu thương, người thường ta dùng trichlorfon, một loại hóa chất hữu cơ dùng làm thuốc trừ sâu và diệt côn trùng. Trichlorfon có độc tính cao, dễ hấp thụ qua da, có thể gây dị ứng nặng cho da. Nếu hít phải chất độc này có nguy cơ xuất huyết đường mũi, ho, tức ngực, thở khó. Trong trường hợp nhiễm nặng có thể bất tỉnh, co giật dẫn đến tử vong. Theo đó, 3 muỗng cà phê trichlorfon được pha với 10 lít nước, cá khô sau khi ngâm vào dung dịch này sẽ được phơi lại cho khô và đem đi bán mà không sợ ruồi kiến như trước kia.

Trong tình trạng thị trường thực phẩm đáng báo động như hiện nay, để hiểu rõ hơn về các sản phẩm sấy và tự lựa chọn cho mình sản phẩm sấy an toàn với sức khỏe, người tiêu dùng cũng như các cơ sở sản xuất hãy tìm hiểu sơ qua các phương pháp sấy đang được áp dụng phổ biến tại Việt Nam để chọn lựa cho mình phương pháp sấy tối ưu:

1.      Phơi: Phơi nắng, hong gió. Hiện nay vẫn là phương án phổ biến nhất ở Việt Nam và Thế giới.
– Ưu: sạch, tiết kiệm, an toàn cho môi trường.
– Khuyết: Tốn diện tích, phụ thuộc thời tiết, tốn nhân lực, thời gian, không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, khó bảo quản.

2.      Hun khói: Đặt vật sấy ngay trên ngọn lửa hoặc than, hoặc thổi khói nóng vào vật thể sấy trong môi trường tự nhiên. Hiện nay, người ta vẫn dùng phương pháp này để làm khô hải sản, nông sản.
– Ưu: thời gian sấy nhanh, không tốn nhiều chi phí đầu tư, không phụ thuộc vào thời tiết.
– Khuyết: vật sấy bị nhiễm mùi khói, ô nhiễm môi trường, không đạt các tiêu chuẩn để xuất khẩu.

3.      Buồng sấy khí nóng: người ta sẽ thổi khí nóng vào buồng sấy bằng cách thu nhiệt người ta sẽ tách nhiệt lượng ra một tác nhân sấy nào đó, thường là không khí, rồi thổi không khí nóng vào trong buồng sấy. Có một số loại sấy khí nóng (hay “nhiệt gió”) như sau: phân loại theo cách thu nhiệt
+ Sấy củi, than.
+ Sấy bằng gas.

– Ưu: thành phẩm sạch, chủ động được quá trình sản xuất tuy nhiên tạo ra khí thải gây ô nhiễm môi trường, hiệu suất nhiệt năng chưa được tận dụng tối ưu.
– Khuyết: Chi phí đầu tư cao, khó để giữ màu sắc tươi và các vitamin dễ bay hơi ở nhiệt độ cao.

4.      Sấy bơm nhiệt (Heatpump): truyền nhiệt từ khoang ngoài trời sang khoang trong nhà và nén lạnh bằng hơi, sử dụng một hệ thống làm lạnh để hấp thụ nhiệt tại một nơi và giải phóng nó ở vị trí khác, đặc biệt phương pháp sấy Heatpump còn có khả năng giữ lại các hơi nước bay hơi trong quá trình sấy và chiết xuất lại để phát triển thành một dòng sản phẩm mới.

– Ưu: thành phẩm sạch, chủ động được quá trình sản xuất, giữ được màu sắc tươi mới và làm chậm quá trình bay hơi các vitamin, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, dễ bảo quản, hiệu suất nhiệt năng cao, không tạo ra khí thải gây ô nhiễm môi trường, tuổi thọ cao.
– Khuyết: chỉ sấy được một số sản phẩm dưới 85°C như sấy rau củ, hoa tươi, sấy thuốc lá, bề mặt sơn.

Trong khi chưa thể kiểm soát được việc sử dụng hóa chất độc hại vào thực phẩm này, hãy là một người tiêu dùng thông minh bằng cách chủ động chọn lựa các sản phẩm sấy từ những cơ sở uy tín, có nhãn mác. Đặc biệt, không mua hàng trôi nổi tại các chợ cóc, chợ tạm vì nguy cơ ngộ độc là rất lớn. Các cơ sở sản xuất cũng nên đầu tư vào dây chuyền sấy tiên tiến đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm để bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng cũng như tạo dựng lợi thế cạnh tranh, niềm tin của khách hàng đối với doanh nghiệp của mình.